ប្រវត្តិវិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ

នៅក្នុងយុគសម័យទំនើប សកម្មភាពស្ថិតិបានចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់បារាំងពីឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៥៣ ) ប៉ុន្តែទើបតែនៅឆ្នាំ១៩៤៨ ប៉ុណ្ណោះដែលនាយកដ្ឋានដាច់ដោយឡែកមួយដែលមានឈ្មោះថា នាយកដ្ឋានស្ថិតិកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការជាការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាល។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក នាយកដ្ឋាននេះបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនដោយសារកាលៈទេសៈនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ ឈ្មោះ តួនាទី និងសកម្មភាពរបស់ខ្លួនបានផ្លាស់ប្តូរពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ នាយកដ្ឋាននេះមានឈ្មោះថា នាយកដ្ឋានស្ថិតិកម្ពុជា ហើយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៣ មានឈ្មោះថា នាយកដ្ឋានស្ថិតិ និងការសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ និងស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ច ដែលចំណុះក្រសួងផែនការ។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ១៩៦០ ប្រព័ន្ធស្ថិតិនៅកម្ពុជាត្រូវបានគេប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រព័ន្ធដែលប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចតិចតូច។ ប្រព័ន្ធស្ថិតិបានធ្លាក់ចុះក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ហើយត្រូវបានរំលាយចោលនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ បុគ្គលិកស្ថិតិ និងមន្ត្រីជំនាញស្ថិតិដែលមានសមត្ថភាពបានស្លាប់ ឬចាកចេញពីប្រទេស។ កិច្ចការស្ថិតិបានឈប់ដំណើរការទាំងស្រុងនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហម នាយកដ្ឋានស្ថិតិ (DOS) បានចាប់ផ្តើមឡើងវិញជាមួយនឹងអាគារថ្មី និងបុគ្គលិកវ័យក្មេង ២១នាក់ នៅឆ្នាំ១៩៧៩។ ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវកសាងអ្វីៗឡើងវិញតាំងពីដំបូង។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៨១ នាយកដ្ឋានស្ថិតិស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ហើយត្រូវបានផ្ទេរទៅក្រសួងផែនការ(MOP) នៅឆ្នាំ១៩៨១ ហើយបន្តដំណើរការតាំងពីពេលនោះមក។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសកម្ពុជាបានអនុវត្តរចនាសម្ព័ន្ធស្ថិតិបែបវិមជ្ឈការ។ កម្មវិធីស្ថិតិត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងប្រតិបត្តិការក្រោមអាជ្ញាធរនៃក្រសួង និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលដាច់ដោយឡែក។ ប្រព័ន្ធស្ថិតិត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយនាយកដ្ឋានស្ថិតិ (DOS)ជាការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាល ដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងផែនការ (MOP) ព្រមទាំងមានការិយាល័យ និងផ្នែកស្ថិតិនៅក្នុងនាយកដ្ឋានផែនការ និងស្ថិតិនានាក្នុងក្រសួង និងការិយាល័យស្ថិតិនៅក្នុងការិយាល័យ/សេវាកម្មផែនការក្នុងរាជធានី ខេត្ត ស្រុក និងខណ្ឌ។ អង្គភាពស្ថិតិវិមជ្ឈការនៅក្នុងក្រសួង និងនាយកដ្ឋាននានាបានប្រមូល និងចងក្រងស្ថិតិតាម រយៈរបាយការណ៍តាមកាលកំណត់ដែលទទួលបានពីសហគ្រាស និងស្ថាប័ននានា និងតាមរយៈដំណើរការកត់ត្រារបស់រដ្ឋបាល។ នាយកដ្ឋានស្ថិតិ (DOS) ត្រូវបានដំឡើងទៅជា វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ (NIS) នៅឆ្នាំ១៩៩៤ ហើយបុគ្គលិករបស់ខ្លួនត្រូវបានពង្រឹង ហើយទំនួលខុសត្រូវមុខងាររបស់ខ្លួនត្រូវបានពង្រីកពីការចងក្រងទិន្នន័យរដ្ឋបាលដែលចងក្រងដោយការិយាល័យវិមជ្ឈការ ទៅជាការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈការអភិវឌ្ឍ និងការអនុវត្តប្រព័ន្ធអង្កេតគ្រួសារ និងសហគ្រាស និងការធ្វើជំរឿន។ នៅកម្ពុជា យោងតាម ច្បាប់ស្តីពីស្ថិតិ ដែលបានអនុម័តនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៥, វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ (NIS) គឺជាអគ្គនាយកដ្ឋានរបស់ក្រសួងផែនការ ប៉ុន្តែឯករាជ្យភាពបច្ចេកទេសត្រូវបានធានាដោយច្បាប់ស្ថិតិ។ ដំណើរការនៃ ប្រព័ន្ធស្ថិតិជាតិ (NSS) ត្រូវបានអនុវត្តពេញលេញនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៧ ដោយអនុក្រឹត្យស្តីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃប្រព័ន្ធស្ថិតិជាតិ (NSS) ហើយក្រុមប្រឹក្សាស្ថិតិស្ថិតិ (SAC) និងគណៈកម្មាធិការសម្របសម្រួលស្ថិតិ (SCC) ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ផែនការមេស្ថិតិ (SMP) ២០០៨-២០១៥ ត្រូវបានអនុម័តដោយ SAC នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៧។ នៅឆ្នាំ២០២៣ វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ ត្រូវបានបង្កើតជាគ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ យោងតាមអនុក្រឹត្យលេខ០៣ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ គ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិនេះ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលបច្ចេកទេសគឺក្រសួងផែនការ និងស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាលហិរញ្ញវត្ថុគឺក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ ព័ត៌មានលម្អិតសូមមើល https://nis.gov.kh/ប្រវត្តិប្រព័ន្ធស្ថិតិ​ ។

ប្រវត្តិវិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ